X
تبلیغات
دبستان شاهد شهدای پروین زاد آ.پ ناحیه 3 - سناریوی بخوانیم و بنویسیم
طراح سناریو : خانم افسانه امیری آموزگار پایه پنجم دبستان شاهد شهدای پروین زاد

مقدمه اي بر طراحي آموزشي تربيتي

كسب دانش واجب است . «امام صادق (ع)»

دين اسلام سرشار از كليدهاي طلايي جهت پيشرفت و موفقيت و مملو از راهكارهاي غني و معنوي است . با بهره گرفتن از سخن گهربار امام ششم و ضرورت كسب دانش ، حركتي لازم است ، جهشي هدفمند و مدون كه نياز نسل امروز را مرتفع مي سازد .

نسلي متوقع سرشار از ظرفيت هاي بالاي انساني .

بنا به فرمايش مقام معظم رهبري كه فرموده اند : «نقش معلمان از تبديل خاك به طلا با ارزش تر است .» ، ما معلمين نيز كسب دانش هاي لازم را بر خود واجب دانسته و بايد كه در اين راه قدمهايي استوار ، همراه با فرزندانمان برداريم .

گام هايي كه دانش ، نگرش و مهارتهاي عزيزانمان را در آينده دور و نزديك توانمند و مثمر ثمر سازد . بايد ، بچه هاي ايراني را پر عزم پرورش داد و حس همكاري و اتحاد را در آنها بيدار كرد .

بايد آنها را نسبت به حقوق مسلم خود آگاه نمود .

«بشري كه حق اظهار عقيده و بيان فكر خود را نداشته باشد ، موجود زنده محسوب          نمي شود » «گوته»

بايد كه شرايط اظهار نظر و افكار دانش آموزان را فراهم كرد .

بچه هاي ما به خوبي خواهند توانست واقعيت هاي زندگي را تشخيص داده و درك نمايند مشروط بر اينكه ما بخواهيم ، تا بتوانيم آنها را هدايت نموده و شاهد شكفتن اين              غنچه هاي معصوم باشيم .

«خواستن ، توانستن است .»


 

مشخصات كلي

 

محورهاي موضوعي تدريس

محورهاي زماني تدريس

محورهاي مكاني تدريس

نام كتاب : بخوانيم بنويسيم

نام درس : آزاد

موضوع درس : هر انساني حق دارد يا ...

شماره صفحات موضوع تدريس : 39-38

شماره طرح درس : 6

مدت جلسه : 45 دقيقه

تاريخ تدريس : 13/8/86

نام آموزشگاه : غير انتفاعي توانا

نام كلاس : پنجم مينا

گروه : ثابت صبح

ناحيه : 3

استان :‌ كرمانشاه

 

محور هاي مرتبط با ويژگيهاي معلم

 

نام و نام خانوادگي آموزگار : افسانه اميري

سمت فعلي : آموزگار

مدرك تحصيلي : ليسانس آموزش ابتدايي

سابقه تدريس در اين پايه : 11 سال

سابقه خدمت : 18 سال

محورهاي مرتبط با ويژگيهاي فراگيران

تعداد دانش آموزان : 12 نفر

تعدا اعضاي هر گروه : 2 – 4 – 6 – 12

تعداد گروههاي ياد دهي ـ ياد گيري : 6ـ 3ـ 2ـ 1

جنسيت دانش آموزان :‌دختر

اسامي گروهها : قطره ها ـ گفت و گو ـ ايست ـ حركت ـ سبز ـ قرمز ـ پرسش ـ پاسخ              يا هر عنوان مناسب ديگري ... .

دوره تحصيلي : ابتدايي .

پايه تحصيلي : پنجم .

تعداد صفحات طرح :


 

 

هدف كلي

(غايت آموزش و پرورش)

تدوين درس آزاد در رابطه با شجاعت و بهداشت رواني و دستيابي به آثار آن     در زندگي .

 

براي كسب هدف كلي «آموزشي و پرورشي» فوق ، دانش آموزان بايد به هدفهاي جزئي و عملكردي زير نايل شوند .

اهداف مورد نظر در سه حوزه ( شناختي ـ عاطفي ـ رواني حركتي ) كه هر حوزه شامل تعدادي طبقه است تهيه شده ... .[1]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

هدفهاي جزئي

(تحليل آموزش و پرورش)

1-         شجاعت رواني را بشناسد .

2-         ضرورت وجود بهداشت رواني را بفهمد .

3-  توانايي استفاده از قوانين بهداشت رواني را داشته باشند .

4-  راههاي دستيابي به شجاعت و بهداشت رواني را بررسي و تحليل نمايند .

5-  درس آزاد را در قالب مجموعه اي از يافته ها تنظيم نمايند .

6-  بهداشت رواني را به عنوان يكي از حقوق انسانها ارزيابي نمايند .

7-         نسبت به اجراي نمايش توجه نشان دهند .

8-  براي ارائه نظرات خود پاسخهايي ارائه دهند .

9-  راههاي صحيح كسب بهداشت رواني را انتخاب كنند .

10- قوانين جزيي را براي رسيدن به هدف خود دسته بندي كنند .

11- رعايت حقوق انسانها را به عنوان سر لوحه كار خويش برگزينند .

12- اتفاقات مشابه مربوط به درس را نمايش دهند .

13- قوانين صحيح يا غلط را در ستونهايي جايگزين نمايند .

14- با دقت در مسير درست حركت كنند و بالعكس .

15- مجموعه شرايط رسيدن به بهداشت رواني را فهرست نمايند .

16- اقدامات لازم را در مدرسه و جامعه به راحتي فراهم و رعايت نمايند .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

اهداف رفتاري و عملكردي

اين اهداف بر اساس «مخاطب ، معيار ، شرايط ، فعل رفتاري» تنظيم شده است .

دانش آموزان :

«حيطه شناختي»

1-  شجاعت رواني را در چند جمله شرح مي دهند . (سطح دانش)

2-  علت لزوم بهداشت رواني را به زبان خود بيان مي نمايند . (درك و فهم)

3-  اصول لازم شجاعت رواني را در مدرسه و جامعه به كار مي برند . (كاربرد)

(دوستي ـ همكاري ـ آزادي بيان ـ رعايت حق ديگران ـ شادي و ...)

4-  جملات مناسب را با توجه به اصول فوق تجزيه و تحليل مي نمايند .               (تجزيه و تحليل)

5-  متن و تصوير را در رابطه با (هر كسي حقي دارد) براي درس آزاد تهيه و تنظيم مي نمايند . (تركيب)

6-  حقوق صحيح انسانها را در جدولي مقايسه مي نمايند . (قضاوت)

 

حيطه عاطفي :

1-    هنگام اجراي نمايش حواس خود را به كار گرفته و كنجكاوي مي نمايند . (دريافت)

2-    نظرات خود را با علاقه و اشتياق ارائه مي دهند . (واكنش)

3-    راههاي مناسب كسب بهداشت و شجاعت رواني را پس از تفكر و مشورت در گروه انتخاب مي نمايند . (ارزش گذاري)

4-    اصول انتخاب شده را به ترتيب اهميت يا احساس خود دسته بندي مي كنند . (سازمان بندي)

5-    حقوق انسانها را در موقعيتهاي مختلف در شخصيت خود بروز مي دهند .            (تبلور ارزش ها)

 

 

 

 

حيطه رواني حركتي

1-    ماجراي زنگ تفريح را به صورت نمايش اجرا مي نمايند . (تقليد)

2-    جملات درست يا نادرست يكديگر را در جدولي مي نويسند . (اجراي مستقل)

3-    با دقت و توجه به (جهت و چراغ راهنمايي) در مسير درست حركت مي نمايند . (دقت)

4-    با همكاري گروه مجموعه اي از شرايط لازم كسب شجاعت رواني را تهيه         مي نمايند . (هماهنگي)

5-    اقدامات و كارهاي لازم براي رعايت حقوق هر انساني را در مدرسه و جامعه رعايت مي نمايند . (عادي شدن)

6-    راه حل هاي جديدي براي رعايت حقوق انسانها و رسيدن به بهداشت رواني طراحي مي نمايند . (ابتكار)

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

محورهای تلفیقی موضوعی درس

 

 

 

دینی ← توجه درس « ما بت پرست بودیم » مقایسه شرایط مسلمانان قبل و بعد ازاسلام ذ

قرآن ← دقت درپیام های قرآنی مانند : در کارهای نیک با یکدیگر همکاری نمایید 

اخلاق ← مشاهده و نهادینه شدن تأثیرشناخت حقوق انسانی در اخلاق و رفتار.

هنر← خوشنویسی و نقاشی ، تزئین و به کارگیری ذوق و سلیقه در فعالیت ها .

خلاقیت ← ابتکار و نوآوری و ارائه راه حل های مفید جهت یادگیری درس .

زیستی ← اثبات نیاز زندگی انسان ها به بهداشت روانی و آثار مفید آن .

اجتماعی ← اشاره به درس مدنی و وجود قوانین و اصولی درهر جامعه .

بهداشتی ← تفهیم ضرورت وجود بهداشت روانی در کنار بهداشت جسمی و محیطی .

علوم ← به کارگیری مراحل علمی مانند : مشاهده ، طبقه بندی ، اندازه گیری ، استدلال و...

ریاضی ← ارائه منطق و فعالیت های حساب شده و تسلسل وار در فعالیت ها .  

 

 

 

 

 

معرفی هوش های انسانی گاردنر

 

درون فردی ← تفکرو اندیشیدن نسبت به محرکات و انگیزه جهت ارائه آنها .

برون فردی ← ارتباط و تعامل با افراد و محیط و همکاری و سازگاری در فعالیت ها

لفظی زبانی ← ارائه و بیان نظرات و به کارگیری حواس پنجگانه و ارکان           زبان آموزی .

بدنی حرکتی ← توانایی بروز رفتارهای متفاوت و حالات گوناگون .

موسیقیایی و موزون ← همگام شدن با اشعار متنوع و ایجاد احساس خوشایند .

فضایی تجسمی ← گذر از موارد عینی به انتزاعی و ایجاد تصور از پیامدهای خوب .

منطقی ریاضی ← مقایسه و ارزیابی کلمات و جملات صحیح از غلط ، ایجاد منطق و استدلال و طبقه بندی نمودن اطلاعات جمع آوری شده

 

مفاهیم کلیدی

 

بهداشت روانی – شجاعت روانی – حقوق انسان – احترام به گروه همسالان – رعایت قوانین

 

 

روش ها و راهبردهای تدریس

 

مراحل 9 گام گانیه – تلفیقی از روش های : الگوهای یادگیری مبتنی بر همیاری ، الگوهای اجتماعی ، اطلاعات پردازی ، سیستم رفتاری ، تجربه و ...

خانواده های الگوهای اجتماعی : ایفای نقش ( فانی شافتل ) ، کاوشگری به شیوه محاکم قضایی ( دونالد الیور) ، یاران در یادگیری ( دیوید جانسون ) .

خانواده الگوهای اطلاعات پردازی : تفکرخلاق ( مونتسوری ، دبووا) .

الگوی اساسی استقرایی ( هیلدا تابا ) ، بدیعه پردازی ، پیش سازمان دهنده .

خانواده الگوهای سیستم رفتاری : یادگیری از شبیه سازها ،

جهت الگو : سایبرنتیک ( شاخه ای از روانشناسی )

الگوهای یادگیری مبتنی برتجربه : تفحص گروهی ( جان دیویی )

 

 

ابزار و رسانه ها

 

کتاب بخوانیم – کتاب بنویسیم – شاخه های گل – کارت های تشویقی – قطره های آب – تصاویرمتنوع و هدفمند – توپ – لباس ورزشی – ضبط صوت – نوار آهنگ - شعر[2]- خاطره – داستان – نمودار و جدول – مداد رنگی – ماژیک – بروشوراطلاعاتی -

 

 

مدل کلاس

 

نیم دایره با سطح پیچیدگی یکپارچه بالا

                                           آموزگار

          گروه اول                                                           گروه سوم

 

 

                                         گروه دوم

 

 

 

نحوه تعامل درون گروهی

 

رو در رو – چند سویه                        نفر اول

نفر چهارم

نفر سوم

 

 

 


                        

نحوه تعامل برون گروهی

 

رو در رو – چند سویه

 

 

 

 

1) نوع  تعامل درمدل کلاس دارای پیچیدگی خاصی است ، یکی از هدف ها در استفاده از الگوهای اجتماعی ، کمک به پیشرفت پیچیدگی با یکپارچگی بیشتر دانش آموزان است . برای تسهیل این حالت و برای افزودن براحتمال افزایش رشد           یادگیری ، محیط را تغییرمی دهیم . ( شرودر، درایور ، استروفرت ،1967 ،               صص 22-23 )

 

تفکیک فعالیت های انفرادی و گروهی

فعالیت های انفرادی

فعالیت های گروهی

خوشنویسی

تزئین

جمله نویسی

تفکر

اظهارنظر

حرکت

ایست

تشویق

ارائه پیام

ارائه الگو

بیان احساس

تحقیق

روخوانی

شعرخوانی

جمله نویسی

متن نویسی

اجرای نمایش

ارائه سئوال

بیان نظرات

بازی

مسابقه

گفت و گو

تصویرخوانی

تکمیل جدول

تشویق

تحقیق

ارائه راه حل

 

 

مهارت های انجام شده توسط فراگیران

مشاهده – مقایسه – جمع آوری اطلاعات – فرضیه سازی – نتیجه گیری – داوری – همکاری – برقراری ارتباط – تعامل درون گروهی و برون گروهی – تمرکز حواس

مهارت های انجام شده توسط آموزگار

ایجاد شرایط مناسب – تقویت عملکرد – ایجاد فرصت سئوال – ایجاد احساس نیاز به یادگیری – تسهیل شرایط خلاقیت – ارائه محرک – راهنما – ناظر- کنترل کننده -

 

شیوه های تشویق

 

فردی و گروهی ← شعرخوانی ، ارائه برچسب های متنوع ، اعطای عنوان و  مسئولیت ، لفظی ، جایزه .

شیوه های ارزشیابی

مشاهده رفتار – تنظیم چک لیست – شفاهی – کتبی – ارائه واحد کار – پرسش و پاسخ –

انواع ارزشیابی

آغازین – تکوینی – تشخیصی – تراکمی و پایانی – تعقیبی

 

« ارائه و اجرای این سناریو در سه مرحله : مهارت های قبل از تدریس ، مهارت های ضمن تدریس یا ارائه درس و مهارت های پس از تدریس به صورت تسلسل وار و با این هدف که ورود به هر مرحله مستلزم دستیابی به اهداف مرحله قبل  و کسب پیش نیازهاست انجام می شود . »

 

قبل از شروع درس        دقیقه راهبردها

شعرخوانی

توجه به محیط اطراف

 

مهارت های قبل از تدریس

« فعالیت های معلم با حرف « م » و فعالیت های دانش آموزان با حرف « د » نشان داده می شود . »

« معلم از قبل نسبت به طراحی آموزشی ، تهیه امکانات ، چینش کلاس و ایجاد شرایط لازم دیگر اقدام نموده است . »

« معلم به کلاس وارد می شود .»

م : سلام من به غنچه های شاد و خندان .

د : سلام ما به قرآن                    سلام ما به ایمان

    سلام به تو معلم                     سلام به این گلستان

م : حال شما خوبه

 

د : بله

م : آغاز هر کار چیه ؟ ( اشاره به نام خداوند روی تابلو )

د : به نام خداوندی که دانا است و توانا .

م : امیدوارم آماده و سرحال با نام و یاد خدا روز را شروع کنید چه روزی ؟ ( اشاره به تاریخ سمت چپ تابلو)

د : روز یکشنبه سیزدهم آبان ماه .

م : مناسبت امروز چیه ؟

د : روز دانش آموز

م : شعر مربوط به این روز را بخوانید ( اشاره به نوشته تابلو )

د : چنین گفت پیغمبر راستگوی      زگهواره تا گور دانش بجوی

« معلم علاوه بر شعر فوق آیات یا احادیث دیگری ، همچنین پیام بهداشتی یا اخلاقی مناسب ارائه می دهد ، ضمن احوالپرسی و رسیدگی به اوضاع فیزیکی ، روانی وعاطفی دانش آموزان کار را ادامه می دهد .»

 

 

 

حضورو غیاب     دقیقه

راهبردها

تمرکزحواس

 

م : به مناسبت روز دانش آموز که روز شماست ، برای هر نفر یک شاخه گل زیبا آورده ام ، همه با هم شعر گل را بخوانید .

د : گلهای سرخ و زیبا              تو دست ما بچه ها

    بخوانیم ، بنویسیم                همه با هم یک صدا

م : همانطور که 12 شاخه گل در دستان کوچک شما نشست پس خوشحالم که می بینم هر 12 نفر شما حاضر و سلامت هستید .

م : این زنگ چی داریم ؟

د : بخوانیم  بنویسیم ، زیرا شعر گل را خواندیم که نشانه درس بخوانیم بنویسیم است .

م : آفرین بر بخوانیم ، صد آفرین بر بنویسیم و هزاران آفرین بر شما .

 

 

 

 

 

 

 

 

بررسی تکالیف جلسه قبل    دقیقه

راهبردها

احساس مسئولیت گروه پذیری

 

م : تکالیف فردی را ارائه دهید ؟

د : من جمله ای زیبا از درس قبل نوشته ام و آنرا قاب گرفته ام .

د : من هم دور جمله ی مورد علاقه ام را تزئین کرده ام .

م : بهتر است هر نفر جمله خود را بخواند .

- خنده بر ترس های دروغین گام اول به سمت شجاعت است .

- ریشه اصلی ترس های نادرست در جهل و نادانی است .

- تصمیم گیری به جا به شجاعت نیازمند است .

و ..........

م : و حالا نوبت تکالیف گروهی شماست .

د : گروه ما با دو کلمه مترادف و دو کلمه ربط یک متن خنده دار آماده کرد .

د : گروه ما با کلمات متضاد و علامت سئوال لطیفه ساخته است ، با نقاشی آن .

و ..........

« معلم تکالیف تعدادی از بچه ه ها را به عنوان نمونه کار روی تابلو نصب می کند . »

« همزمان با خواندن لطیفه یا متن خنده دار بچه ها نیز می خندند . »

م : بچه ها گوش کنید ! چکه چکه ... صدای قطره ها می آد .

 

گروه بندی    دقیقه

راهبردها

حس دوستی

حس همکاری و اتحاد

 

د : قطره ها به ما می خندند .

د : نه قطره ها با ما می خندند .

م : بچه ها بهتر است مانند قطره ها با هم باشید ، گروه 2 نفری تشکیل دهید و شعر قطره ها را بخوانید .

د : قطره قطره جمع گردد وانگهی دریا گردد .

م : بچه های خوب شما هم مثل قطره ها از گروه های کوچکتر شروع کنید تا به گروه های بزرگ و بزرگتر برسید .

« 6 گروه 2 نفری تشکیل می شود . »

 

 

« نقشه شکل گیری گروه ها به دانش آموزان نشان داده می شود . »

« در هر مرحله که معلم تشخیص دهد ، دانش آموزان نیاز به تغییر گروه دارند یا نوع فعالیت پیشنهاد شده نیاز به این تغییر دارد ، گروه ها تغییر می یابند . »

6 گروه 2 نفره    -   3 گروه 4 نفره

2 گروه 6 نفره    -   1 گروه 12 نفره

م : بچه ها هر اسمی دوست دارید روی گروه خود قرار دهید .

د : دوستی – قطره ها – سبز – قرمز – حرکت و ....

 

 

 

 

پرسشنامه ملاکی یا ارزشیابی تشخیصی     دقیقه

راهبردها

پرسش و پاسخ

پیش سازمان دهنده

تفکر

اظهارنظر

پیوند مطالب

 

« توانایی ها و مهارت های دانش آموزان که برای ورود به درس جدید لازم است در این مرحله سنجش می شود ، همچنین اگر درس قبلی به درس جدید مربوط باشد ، سنجش از میزان یادگیری ها و پیش دانسته های دانش آموزان نیز صورت خواهد گرفت . »

« هدف اصلی از آزمون های تشخیصی کشف مشکلات یادگیری دانش آموزان است و در واقع باید هم مشکلات یادگیری و هم روش های مناسب رفع این مشکلات را نیز نشان دهد که آزمون تعقیبی برای این منظور مناسب است . »

م : قطره های زلال خوب فکرکنید ، فصل 2 کتاب بخوانیم در مورد چیست ؟

د : بهداشت

م : بهداشت به چه معناست ؟

د : یعنی پاکیزگی

م : چه چیزهایی باید پاکیزه باشند ؟

د : بدن – لباس – خانه – دلها – و ...

م : پاکیزگی این موارد برای چیه ؟

د : برای سلامتی

م : چه چیزهایی باید سلامت باشند ؟

د : جسم ما – دل ما – عقل ما و ...

م : چه چیزهایی باید سلامت باشند ؟

د : جسم ما – دل ما – عقل ما و ...

م : به یاد چه جمله ای می افتید ؟

د : « عقل سالم در بدن سالم است . »

م : عقل سالم یعنی چه ؟

د : یعنی خوب فکرکنیم       - خوب تصمیم بگیریم .

   - بیهوده نترسیم .              - ازجهل و نادانی دورشویم .

م : به این افراد چه می گویند ؟

د : افراد شجاع

م : چه نوع شجاعتی ؟

د : شجاعت اخلاقی

م : یک مثال بیاورید ؟

د : حرف هایمان را بدون ترس بیان کنیم .

د : عقاید درست را به آزادی بیان کنیم .

م : آفرین بر دانش آموزان دانا و توانای امروز و هر روز.

م : آیا امروز که روز شماست دوست تازه می خواهید ؟

د : بله

م : پس آزاد هستید که قطره های دوتایی را به چهارتایی تبدیل کنید .

« پرسش و پاسخ های فوق یا توسط معلم یا توسط گروه های دانش آموزان با هماهنگی قبلی انجام می شود . » « برای تکنیک پرسش و پاسخ آماده باشند . »

« معلم روی میزهر دانش آموز یک کارت مقوایی می چسباند که با هر پیشرفت و فعالیت مثبتی یک برچسب یا ستاره زیبا می گیرند . رنگ ستاره هر دانش آموز مخصوص است که اگر جای او عوض شد ، ستاره های مخصوص هر دانش آموز قابل شمارش برای تشویق پایانی باشد .

ایجاد انگیزه یا آماده سازی

دقیقه

راهبردها

ایجاد فرصت سئوال

فرصت تفکر

ایفای نقش

 

« در این مرحله نقش معلم ، ایجاد احساس نیاز به یادگیری در دانش آموزان . »

« همزمان با اینکه معلم ، دانش آموزان را برای تشکیل گروه چهار نفری هدایت می کند ، یکی از دانش آموزان نارضایتی خود را نشان می دهد و این مورد موجب جلب توجه بقیه دانش آموزان می شود . »

د : خانم ما نمی خواهیم با اینها در یک گروه باشیم .

م : چرا ؟

د : آخه زنگ تفریح منو اذیت کرد .

م : یعنی چه ؟

د : خانم تقصیر این بود .

- نه من می دانم او کاری نکرد و .....

م : بچه ها من اینطوری نمی توانم تشخیص دهم بهتره ماجرا  را دقیقا بررسی کنیم .

د : من می خواهم رفتار او را نشان دهم .

م : بچه ها اجازه بدهید سپیده و زهرا خودشان صحبت کنند . از شما می خواهم با دقت به ماجرا توجه کنید ، هر چه دیدید و شنیدید ، پس از فکر و مشورت بیان نمایید سپیده : ( توپ به دست با لباس ورزشی ) من سرگروهم .

زهرا : ( با لباس ورزشی ) نخیر من خودم سرگروهم ، چرا همیشه تو سر گروه میشی ؟

سپیده : من دوست دارم .

زهرا : خوب من هم دوست دارم . مگه میشه تو هر چی دوست داشته باشی همونطوری بشه ؟

سپیده : من این حرفها را نمی فهمم امروز هم باز من سرگروهم .

زهرا : ( با نارحتی و چهره ای معترض ) خانم معلم حالا من اعتراض دارم .

م : بچه ها کدام یک درست می گفتند ؟

د : خانم ما باید به آنها کمک کنیم مشکل خود را حل کنند .

د : چطور به آنها کمک کنیم تا متوجه شوند ؟

م : من حاضرم با شما همکاری کنم ، شما هم تلاش کنید .

« با فعالیت های مرحله ارزشیابی تشخیصی و مرحله ایجاد انگیزه شرایط مناسب برای ورود به درس جدید فراهم می شود . »

« احساس نیاز به یادگیری و حس همکاری نیز تقویت خواهد شد . »

 

 

 

 

 

ارائه درس      دقیقه

راهبردها

کاوشگری

تفحص گروهی

بدیعه پردازی

قضاوت

همیاری

و...

 

« مهارت های ضمن تدریس »

« مرحله ارائه درس بر اساس 9 گام گانیه و ترکیب و تلفیقی از رویکردها و روش های مناسب دیگر با توجه به نوع نیاز و فعالیت های دانش آموزان طراحی شده . »

« پس از فرصت تفکر و مشورت ، معلم دوست تازه را به بچه ها معرفی                    می کند . »

م : بچه ها دوست امروز شما چراغ راهنماست .

امروز می خواهیم از یک چهارراه عبور کنیم ، هر کسی که مقررات را خوب رعایت کند ، بهتر و سالم تر و با شادی خواهد گذشت .

 

در س امروز هم ، درس آزاد است ، پس آزاد هستید راه های درست را انتخاب کنید . مانند درس آزاد سال های قبل ← « ارتباط طولی »

د : خانم نظراتمان را بگوییم یا بنویسیم .

د : ما دوست داریم بنویسیم .

م : به شما پیشنهاد می کنم : نفرات اول هر گروه با هم باشند ، نفرات دوم هر گروه با هم ، نفرات سوم هر گروه با هم و نفرات چهارم هر گروه هم با هم گروه های جدیدی تشکیل دهید .

« نفرات در گروه های جدید نظرات خود را بیان کرده و می نویسند . سپس هر نفر به گروه قبلی خود برمی گردد ، به این ترتیب هر گروه ، نظرات همه را جمع آوری نموده اند و آمادگی ارائه دارند . »

م : حالا از شما می خواهم در مورد ماجرای زهرا و سپیده نظر بدهید ...

- به نظر ما بهتر است با هم مهربان تر باشند .

- ما فکر می کنیم حق با سپیده است .

- سپیده باید به زهرا اجازه می داد .

- به نظرما زهرا حق داشت اعتراض کند .

- آنها نباید عصبانی شوند .

- بهتر است مشکل خود را با آرامش حل کنند .

- به نظر ما باید به نوبت سرگروه شوند .

- سپیده باید حرف حق را قبول می کرد .

و ..........

م : بهتر است که در مورد ماجرای های دیگری هم که شبیه این است فکر کنید اگر جملات دیگری هم می خواهید بیان نمایید .

« در این مرحله دانش آموزان نظرات و پاسخ های خود را در مورد اتفاقات مدرسه – خانه – جامعه و زندگی ارائه می نمایند . » [3] « ارتباط زیستی »

م : حالا از هر جمله ای که گفته اید یا نوشته اید ، یک کلمه مهم و اصلی آن را در جدولی که مثل چهارراه است بنویسید .

 

رفتارهای درست را به رنگ سبز و رفتارهای غلط را به رنگ قرمز بنویسید .

« برای اینکه بچه ها تشخیص دهند کدام رفتارها درست و کدام نادرست است ، یک بازی ارائه می شود . »

کلمات عبارتند از : حق – اعتراض – عصبانیت – شادی – شجاعت اخلاقی – دوستی – همکاری – و ...

م : چند نفر پای تابلو بایستید . یکی از شما کلمات را بخواند ، بقیه اگر فکر می کنند اين كلمه جزء رفتارهاي درست است بايد به سمت چراغ سبز حركت كنند و اگر رفتار غلط است باید از حرکت بایستند و به رنگ قرمز آنرا در ردیف چراغ قرمز بنویسند [4]. « ارتباط با طبقه بندی علمی »

م : با توجه به اطلاعاتی که دارید و از روی جملات و کلماتی که در هر ردیف قرار داده اید ، بهتر است برای هر دسته اسم انتخاب نمایید  .

تشخیص دهید که چه عنوانی مناسب تر است .

« دانش آموزان با توجه به راهنمایی معلم و مشورت در گروه و از روی علاقه نام مناسب برای هر دسته را می یابند . »

مثال : ( درست – نادرست ) ( سبز – قرمز ) ( برو – بایست ) ( حرکت –         توقف ) ( باید – نباید ) [5]

م : عنوان هایی را که همه روی آن توافق دارید بالای چراغ راهنما بنویسید .

م : بچه های دانا و توانا با توجه به بازی جالبی که انجام دادید می توانید بگویید چرا رفتارهای درست در ردیف سبز و رفتارهای نادرست در ردیف قرمز            هستند ؟

د : من می خواهم از طرف چراغ سبز صحبت کنم .

                               « گفت و گوی اشیای بی جان » 

د : من هم از طرف چراغ قرمز صحبت می کنم .

چراغ سبز : اگر کسی درست رفتار کند و قانون را رعایت کند می تواند از چهارراه به خوبی عبورکند پس رفتارهای درست در ردیف من هستند .

چراغ قرمز: اگرکسی رفتار غلط داشته باشد و قانون را رعایت نکند ، من اجازه نمی دهم عبورکند و باید بایستد .[6]            « ارتباط با درس مدنی »

« معلم حین انجام فعالیت ها و ارائه نظرات به روش های گوناگون بچه ها را به صورت فردی و گروهی تشویق می کند و رغبت آنها را نسبت به ادامه کار بر می انگیزد . »

م : پس در ردیف سبز چه عامل مشترکی وجود دارد ؟

د : « پس از فکر و مشورت » کارهایی را که بهتر است انجام دهیم وجود دارد .

م : در ردیف قرمز چه عامل مشترکی وجود دارد ؟

د : کارهایی را که نباید انجام دهیم وجود دارد [7].

م : به نظر شما بهتر نیست رفتارهای درست را یاد بگیریم . « ارتباط با درس هدیه ها .»

د : بله !

م : بچه ها سعی کنید با مشورت در گروه و دقت در ستون های چراغ راهنمایی ، و بررسی این تصاویر( تصاویر مربوط به حقوق انسان ها : شادی ، سلامتی ، پاکیزگی ، رعایت حقوق ، دوستی ، خوش اخلاقی ، محبت کردن و ... )

جمله ای زیبا بنویسید که نشان دهد :

هر انسانی حق دارد کارهای درست ، خوبی ها ، زیبایی ها ، نعمت ها و شادی ها را بشناسد . « ارتباط با درس قرآن »

د : اگر انسان حق دیگران را رعایت کند شاد است .

د : اگر هر کسی بهداشت روانی داشته باشد موفق است .

د : بهداشت و شجاعت روانی از بهداشت جسمی مهم تر است .

د : بهداشت روانی در کنار بهداشت جسمی زیباتر است . « ارتباط بهداشتی »

و .......  [8]« هر جا لازم باشد معلم چک لیست را تکمیل می نماید . »

م : اگر هر انسانی با حقوق خود ( کارهای درست – خوبی ها – رعایت حق – نعمت ها – امکانات – تفریح – اخلاق و ...) آشنا شود ، انسان موفقی است ؟ ...

م : بچه ها برای اینکه بهتر بتوانید تشخیص دهید به شما پیشنهاد می کنم بازی گل یا پوچ را در جدول زیرانجام دهید که رفع خستگی هم باشد .

گروه ها را 6 نفره کنید تا قوی تر شوید . ( 2 گروه 6 نفره )

 

 

 

« روی هر مربع انواع کلمات مربوط به درس نوشته شده است و به صورت برچسب است ، زیر برچسب ها گل یا پوچ نشان داده شده . اگر کلمه ( رفتار درست ) را بردارند به گل می رسند و شعر زیر را می خوانند »

مثال : گل های دسته دسته         ورزش اینجا نشسته « ارتباط وزنی موسیقیایی »

به جای کلمه ورزش هر کلمه مناسب دیگری جایگزین می شود .

اگر کلمه ( رفتار نادرست ) را بردارند به پوچ می رسند و شعر زیر را                   می خوانند :

مثال : پوچ پوچ پوچ اومد           رفتار بد سر اومد

گروه ها به ترتیب بازی می کنند و گروه بعدی تشویق کنند و تماشاچی است یا داور و ناظر بازی است . »

م : گل ها بیشتر است یا پوچ ها ؟

د : گل ها

م : گل ها یعنی چه ؟

د : یعنی پیروزی – شادی – موفقیت – بهداشت جسمی – بهداشت روانی – عبادت – تفریح – درس خواندن – دوستی – همکاری – پدر و مادرو.... [9]

م : پس حالا که گل های شما بیشتراز پوچ هاست چه می فهمید ؟

د : ( پس از مشورت و تفکر) فهمیدیم که آشنایی ما با حقوق خودمان مساوی است با موفقیت و پیروزی . « ارتباط منطقی ریاضی »

د : باید هر انسانی حق خود را بشناسد و از آن دفاع کند . [10]

م : این جملات زیبا را قاپ بگیرید و در تابلو سالن نصب نمایید .

من به شما عنوان زیر را اعطا می کنم : « انسان موفق امروز و فردا »

من مطمئن هستم همه شما تا حد زیادی از چهارراه عبور کرده اید برای اینکه به مقصد اصلی برسید ، بهتر است سپیده و زهرا را کنار هم ببینید نه مقابل هم .

« دانش آموزان به سراغ سپیده و زهرا می روند ، آنها را آشتی می دهند ، همه با هم یک گروه 12 نفره تشکیل می دهند . آنها به هم قول می دهند هر کسی به نوبت سرگروه شود ، حق دیگری را ضایع نکند تا همیشه شاد و پیروز باشند .

م : بچه ها همین حالا در دفتر خاطرات خود ، خاطره این صحنه را به زیبایی بنویسید [11].

« تقویت ارکان زبان آموزی »


 

 

 

 

 

 

 

فعالیت تکمیلی      دقیقه

راهبردها

خلاقانه

ترکیب

 

م : بچه های عاقل و مهربان از روی خاطره هایی که نوشتید و با توجه به جملات و کلمات در چهارراه و حقوقی که با آنها آشنا شدید متن درس آزاد را بنویسید . ( 3 گروه 4 نفره )

یک گروه : خاطره ها را جمع بندی می کنند .

یک گروه : کلمات و جملات سبز را جمع بندی می کنند .

یک گروه : نقاشی و تصاویر را آماده می کنند .

« صفحه درس بخوانیم را به سه قسمت تقسیم می کنیم ، هر گروه در قسمت مربوط به خود کار می کند ، سپس رد فرصت مناسب مطالب گروه های دیگر را یادداشت می کنند . »

« هرگروه برای هر قسمت از کار یک عنوان مناسب انتخاب می کنند . سپس با توجه به سه عنوان ذکر شده یک عنوان اصلی و کلی برای درس آزاد انتخاب می شود . »

مثلاً «هر انساني حق دارد كه ...  » « دو خط آخر محلی برای نظر اولیا درج می شود . » « دانش آموزان از روی متن درس می خوانند . »

 

 

نتیجه گیری    دقیقه

راهبردها

انعطاف پذیری

متنوع

خلاقانه

 

« مهارت های پس از تدریس »

م : حالا از روی متن درس چند سئوال مطرح کنید .

سئوالات را در قسمت « درک و دریافت » بنویسید و پاسخها شفاهی باشد .

تکنیک های متنوع  در این مرحله عبارتند از :

یک گروه سئوال بپرسد ← گروه بعدی پاسخ دهد .

یک گروه از گروه بعدی بخواهد مثلا از سطر پنجم درس سئوال طرح نماید و بالعکس .

یک گروه پاسخی را ارائه دهد ← گروه بعدی با توجه به پاسخ ارائه شده ، سئوال بسازد .

یک گروه چند کلمه نام ببرد ← گروه بعدی با آن کلمات سئوال بسازند .

« پس از پرسش و پاسخ های مربوطه معلم بقیه فعالیت های بخوانیم را به جلسه بعد موکول می کند و توصیه می کند دانش آموزان آمادگی داشته باشند . »

م : با این پاسخ ها متوجه شدید : همانطور که پاکیزگی جسمی لازم است ، پاکیزگی اخلاقی هم لازم است . این واقعیت را فرا گرفتید که هم بهداشت جسمی و هم بهداشت روانی برای انسان لازم است . حق دارید این چیزها را بدانید .

 

 

 

 

 

 

 

 

ارزشیابی تکوینی و پایانی      دقیقه

راهبردها

خلاق

 

« ارزشیابی تکوینی یا مرحله ای درهر قسمت از درس از ابتدا تا انتها به عمل آمده و در پایان نیزهمراه با ارزشیابی پایانی به کار می رود . »

م : کتاب بنویسیم را باز کنید .

در رابطه با موضوع و متن درس ، در قسمت اول بنویسیم ، هر فعالیتی را که دوست دارید انجام دهید .

درس آزاد است ، شما هم حق دارید انتخاب کنید ، من هم این حق را به شما می دهم .

« معلم نقش راهنما و ناظر دارد » « چک لیست را تکمیل می نماید . »

انواع فعالیت های متنوع و پیشنهادی و یا .....

- از روی جملات زیبای درس بنویسند .

- مجموعه ای از رفتارهای درست را بنویسند .

- احساس خود را نسبت به رعایت حق نقاشی کنند .

- الگوی رفتاری و اخلاقی خود را در زندگی معرفی نمایند .

- پیام خود را برای دیگران اعلام نمایند .

- با توجه به مفاهیم کلیدی و اصلی درس تصمیم خود را بنویسند .

- جملات ناتمام را به دلخواه تمام کنند .

مثال : من می خواهم به دنیا بگویم .....

 

فعالیت ابتکاری    دقیقه

راهبردها

ارائه راه حل

 

م : آیا می توانید یک راه جدید برای اینکه دیگران حقوق خود را بشناسند و رعایت کنند ارائه دهید ؟

د : مسابقه برگزار کنیم .

د : آنها را با جایزه تشویق کنیم .

د : شعارهایی بنویسیم و در مدرسه نصب نماییم .

د : بروشورهای اطلاعاتی تهیه و توزیع نماییم .

و .....

 

 

 

 

 

تعیین تکلیف        دقیقه

 

م : بچه ها مثل همیشه فعالیت های خارج از کلاس را برای شما آماده کرده ام بنابه علاقه خویش هر مورد راکه می خواهید انجام دهید .

فردی : درس را برای خانواده خود بخوانید . نظر آنها را درج نمایید .

فردی : تحقیق کنید و جملاتی را از بزرگان دین یا دانشمندان در رابطه با حق بنویسید 

گروهی : برنامه ریزی کنید که برای هر زنگ ورزش یا زنگ تفریح چه کسانی به ترتیب سرگروه شوند . علت انتخاب شما چیست ؟

گروهی : اخبار پزشکی تلوزیون را گوش کنید ، سپس اطلاعات خود را به صورت پوستر گروهی ارائه نمایید

 

 

معرفی کتاب یا شخصیت

دقيقه

م : دانش آموزان تلاشگرم برای اینکه مطالعه خارج از کلاس داشته باشید کتاب مفیدی با عنوان ............ را به شما معرفی می کنم .

همانطور که می دانید یکی از امامان معصوم به رعایت حق و عدالت معروف و الگوست به نام مبارک : امام علی (ع) .

 

معرفی درس آینده

دقيقه

م : درس بعدی شما از فصل سوم بخوانیم ← اخلاق فردی و اجتماعی  با عنوان ← این گونه باشیم است . چگونه باشیم ؟ ........

ان شاءالله در درس آینده متوجه خواهید شد ، امیدوارم مثل امروز آماده باشید

 

 

 

 

پس از پایان درس

 

م : بچه ها یک لحظه چشمان خود را ببندید و اولین چیزی را که به نظر شما می رسد بیان نمایید .

د : خانم ما دوست داریم این شاخه گل را که شما اول زنگ به ما دادید روی ستون سبز بچسبانیم .

م : آیا همه موافقید

د : بله

م : گروه 12 نفره همه با هم گل ها را دسته کنید ، پیش به سوی مسیر سبز .

« همزمان شعر زیر ، جمع خوانی می شود »

قطره قطره جمع گردد               وانگهی دریا شود

ما بچه های دانا                       مدرسه مون توانا

می خونیم می نویسیم                گل می زنیم به اینجا

بخوانیم بنویسیم                      چه خوب گفت حرف ما را

دوست داریم این کتاب را           کرده ما را توانا

می شناسیم حق خود را              می خونیم این دعا را

همه با هم یک صدا                  « توکلت علی ا....» 3 بار

 

 

« همزمان با خواندن پایان شعر و صلوات محمدی جلسه درس خاتمه می یابد . معلم و دانش آموزان به یکدیگر خسته نباشید می گویند و از کلاس خارج می شوند . »

 

 

 

« نباید نشست و منتظر معجزه بود ، باید با افراد موفق همراه و همگام شد . آن کسی راه موفقیت را به انتها خواهد برد که با لبخند از تحولات ارزشمند استقبال نماید . »

 

 


 

 

فهرست منابع

 

1) بروس  جویس ، مارشاویل ، امیلی کالهون . الگوهای تدریس 2000 . ترجمه محمد رضا بهرنگی . تهران . نشر کمال تربیت . پاییز 1380 .

2) پریان ، ج . کرتی . یادگیری فعال . ترجمه فروغ تن ساز . تهران . انتشارات مدرسه . پاییز 1377 .

3) صبحی قراملکی ، ناصر . روان سنجی ( سنجش و اندازه گیری ) . تهران . انتشارات سنجش . 1383 .

4) منصوری ، فرحناز ، صیادی ، سید فرهاد ، محمدخانی ، محی الدین . چگونه سناریو آموزشی تربیتی طراحی کنیم . کرمانشاه . انتشارات موسسه فرهنگی ، هنری و سینمایی کوثر . 1384  .

5) مجله رشد تکنولوژی آموزشی 1 . دوره بیست و سوم . مهرماه 1386 .

 


 

اثرات آموزشي و تربيتي

 

 

 

 

 


 

تحليل مسائل                       همدلي                    روحيه همكاري

 

 


 

عزت نفس               اثرات آموزشي و تربيتي                 انگيزش

 

 


 

تسلط               فرآيند تحقيق              تعهد كاوشگري

 

جدول توزيع زمان بندي

 

 

 


 

مهارتها

مدت ( دقيقه )

1-  مهارتهاي قبل از تدريس

2-  مهارتهاي ضمن تدريس

3-مهارتهاي پس از تدريس

 

 

 

« نحوه توزيع زمان در هر فعاليت ، در متن سناريو مشخص شده »


 

« نمونه چک لیست » پیشنهادی

 

نام و نام خانوادگی دانش آموز

تصویرخوانی

تعامل با گروه

ارائه راه حل

خلاقیت

بیان نظر

خواندن -نوشتن- گفتن - گوش دادن

1

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

3

 

 

 

 

 

 

4

 

 

 

 

 

 

5

 

 

 

 

 

 

6

 

 

 

 

 

 

7

 

 

 

 

 

 

8

 

 

 

 

 

 

9

 

 

 

 

 

 

10

 

 

 

 

 

 

11

 

 

 

 

 

 

12

 

 

 

 

 

 

اسامی گروه ها

بازی

مسابقه

گفت و گو

تعامل

اجرا

بیان نظرات

1

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

3

 

 

 

 

 

 

4

 

 

 

 

 

 

5

 

 

 

 

 

 

6

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



[1] اين طبقه بندي توسط گروهي از متخصصان آموزشي و اندازه گيري و ارزشيابي تهيه شده است كه بلوم (1964) رياست آن را بر عهده داشته است .

[2] - اشعار ابتکاری توسط طراح سناریو سروده شده .

[3]  - گام اول گانیه ← پاسخ خاص ( پاسخ دهی مشخص ) الگو : پیش سازمان دهنده – تفحص گروهی

[4]  - گام دوم گانیه ← زنجیره کردن ( طبقه بندی کردن ) الگو : کاوشگری گروهی – دریافت مفهوم

[5]  - گام سوم گانیه ← جامعیت تفکر از طریق تکوین مفهوم .الکو : بدیعه پردازی – دریافت مفهوم

[6]  - گام چهارم گانیه ← ژرف نگری به مفهوم و نمود عمده هر گروه برای تعلق به گروه . الگو : دریافت مفهوم بدیعه پردازی – سطح تحلیل .

[7]  - گام پنجم گانیه ← زنجیره کردن نمودها و نمود مشترک موارد برای تعلق به گروه . الگو : بدیعه پردازی – تفحص گروهی – سطح ترکیب

[8] گام ششم گانيه ← ايجاد و كاربرد قاعده و تعريف مناسب . الگو : بديعه پردازي ـ تفحص گروهي .

[9] گام هفتم گانيه ← فرضيه سازي با استفاده از قاعده ـ يادگيري قياسي ـ قضاوت .

[10] گام هشتم گانيه ← حل مسئله . الگو : كاوشگري ـ استقرايي .

11 گام نهم گانيه ← تأييد و يادگيري در حد تسلط .

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه نهم دی 1388ساعت 11:6  توسط خجسته ساجدی سابق |